zondag 3 mei 2015

hervormingen

Heel langzaam maar zeker komt er een kentering in onze samenleving. Een ommekeer die in vooral ethisch opzicht onze wereld aan het veranderen is. Het is nog niet echt duidelijk merkbaar maar als je je oren goed te luisteren legt, beginnen mensen steeds luider te morren over de onverschilligheid en de onbeschoftheid die vandaag de dag gewoon lijken te zijn.

Het begon met de vrije opvoeding uit eind jaren 60 die doorliep tot in de jaren 80. Met 2 woorden spreken werd idioot gevonden, schooljuffen en meesters werden ineens bij de voornaam genoemd door basisschoolkinderen, er werd volop getutoyeerd, het gebruik van het woordje 'u' werd als onnozel en onzinnig bestempeld, en vooral: je mocht niet meer opvoeden in de zin van voorleven en voordoen 'omdat kinderen zelf wel aan kunnen geven wat ze willen leren'. Verbieden was 'zo ouderwets' en dus not done. Tel daarbij op de afschaffing van kennis van taalvaardigheid, algemene kennis, en de vaardigheden die vroeger moesten worden eigengemaakt in het rekenen; zie daar de verloedering die gevaarlijk dicht om de hoek ligt.

We vonden het goed als kleine kinderen met scheldwoorden en vloeken door het huis banjoolden, en vonden het heel grappig en stoer als onze kroost diezelfde taal op straat uit blaatte. Kinderen die van huis-uit fatsoen werden bijgebracht, kregen het stickertje 'niet assertief ' opgeplakt en moesten op een cursus om 'weerbaar' te worden. Wanneer een docent het lef had om te vertellen dat hij of zij met 'u' aangesproken wilde worden, werd men als hopeloos ouderwets en hiërarchisch bestempeld. Ik heb ouders gesproken die mij wisten te vertellen dat het woordje 'u' alleen maar respect toonde en dat, als hun lieve kindjes een docent niet mochten, ze hem of haar ook niet met 'u' hoefde aan te spreken. Letterlijk geldt dus 'een brutaal mens heeft de halve wereld'.
'Moeders'wil is wet' heeft plaatsgemaakt voor soebatten of kindlief toch vooral wil gaan doen wat de ouders vragen. Ouders hebben alle gezag uit handen gegeven uit angst om hun kinderen te verliezen. Diezelfde kinderen voelen macht en trekken zich nergens iets van aan omdat ze uiteindelijk toch wel hun zin krijgen. Ouders boksen tegen elkaar op om vooral toch te laten zien hoe goed zij zijn voor hun kinderen door ze alles te geven wat die vragen.
We klagen op dit moment steen en been. Maar als ik zo het rijtje wat hierboven staat, eens terug lees, denk ik dat we daar zelf al die tijd bij zijn geweest.

Het is daarom des te opmerkelijker dat diezelfde kinderen zeggen dat ze eigenlijk van dat gedrag van hun ouders helemaal niet gediend zijn. Ze willen niet dat die grenzen voortdurend verlegd worden en dat ze overal hun zin in krijgen. Ze willen iemand die aangeeft waar de grenzen liggen zodat ze er tegen kunnen schoppen. Dat schoppen heeft namelijk een doel: uitzoeken waar hun eigen grenzen liggen zodat ze zelf hun normen en waarden kunnen toetsen aan de grenzen van de ouders. Deze kinderen willen maar al te graag dat ze weten wanneer ze moeten stoppen met de etterbak uit te hangen. Zij zien graag dat hen wordt verteld waar het algemeen terrein van de maatschappij ophoudt en het hek van de privacy van de ander dichtblijft. Op deze manier leren ze ook waar hun terrein van privé ligt en kunnen dat gaan afschermen. Zij willen juist leren wat een 'nee' echt inhoudt. Ze hebben echt niet altijd behoefte aan een vaak langdradige uitleg waarom 'nee ook echt nee' is. Meestal vragen ze dat later nog wel een keertje.

Waar deze kinderen vooral behoefte aan hebben is, het 'ouderwetse' maar uitermate goed bewezen 'rust-reinheid- en regelmaat' principe. Tijd om met elkaar te praten tijdens het samen eten aan tafel waar geen mobieltjes worden geduld, tijd om huiswerk te maken zonder gestoord te worden door watsappjes of andere communicatiemiddelen, tijd om ook buiten etenstijd met elkaar te praten. FB en alle sites om te chatten zijn leuk, maar bieden niet het hoofd tegen geestelijke eenzaamheid die veroorzaakt wordt door een gebrek aan fysieke aanwezigheid waardoor sociale vaardigheden in een situatie van directe confrontatie (ook in positieve zin) niet worden getraind. Spelletjes als kwartetten, mens-erger-je- nieten of kaartspelletjes kunnen als perfecte middelen gebruikt worden om de sociale omgang met elkaar te bevorderen. Het werkt beter dan het afstandelijke gamen waarbij je iedereen in huis buitensluit en je alleen maar bezig bent met anderen van op een afstand. Het gamen kan angst voor fysieke aanwezigheid versterken.

Ik heb deze wijsheden niet zelf bedacht. Ik merk slechts op dat de maatschappij pogingen doet om de vereenzaming en de verhuftering tegen te gaan door op te roepen tot ethisch handelen. Inderdaad: de tegeltjeswijsheid 'wat u niet wilt dat u geschiedt....' Ze doet daarbij steeds meer beroep op mensen die het fatsoen weer in ere willen herstellen door omgangsregeltjes te hanteren die tot in de jaren 60 heel normaal waren. De groep wint steeds meer terrein. Onder het motto 'de verhuftering begint bij jezelf', komt de wereld weer tot ethisch besef. Ik juich het van harte toe.

Ik wil eindigen met de opmerking dat de genoemde punten wellicht als chargerend worden opgevat. Natuurlijk zijn niet alle ouders zwart-wit denkend. Zij zijn juist degenen die wanhopig roepen om meer respect voor zichzelf en doen hun uiterste best om hun jeugd fatsoen bij te brengen. Het zijn juist deze ouders die fier rechtop moeten blijven staan om de verandering door te zetten. Ik breng hierbij hulde aan de Amerikaanse moeder die haar zoon zag relschoppen en de straat opstoof om hem onder toeziend oog van iedereen een flinke draai om de oren te geven. Waren er maar meer ouders die dat aandurfden.